همه‌گیری COVID-19 باعث شد حجم زیادی از مطالعات، گزارش‌های بالینی و توصیه‌های درمانی در مدت کوتاهی منتشر شود. در چنین شرایطی، پیدا کردن اطلاعات معتبر و تشخیص یافته‌های قابل اتکا از مطالب ناقص یا قدیمی، برای پزشکان و حتی بیماران ساده نبود.

از همان دوره، مجموعه‌ای از مطالب اختصاصی درباره COVID-19 در UpToDate ایجاد شد و موضوعات مختلف بیماری را از جنبه‌های تشخیص، درمان، پیشگیری و مراقبت از گروه‌های خاص پوشش داد. 

بخشی از این مطالب در قالب موضوعات بالینی، راهنماهای تخصصی، آموزش بیماران و لینک به دستورالعمل‌های انجمن‌های پزشکی ارائه می‌شود. در این مقاله به معرفی این بخش و اینکه چه اطلاعاتی را فراهم می کند، می پردازیم. با من همراه باشید :

 

محتوای مربوط به COVID-19 در UpToDate فقط به یک مقاله کلی درباره بیماری محدود نمی‌شود. موضوعات مختلفی در این پایگاه به‌صورت جداگانه بررسی شده‌اند و بسته به سؤال بالینی می‌توان به بخش مربوطه مراجعه کرد.

برای نمونه، موضوعات مرتبط با این بیماری شامل موارد زیر است:

• علائم و تظاهرات بالینی COVID-19
• روش‌های تشخیص و آزمایش
• پیشگیری و کنترل عفونت
• درمان بیماران مبتلا
• ارزیابی شدت بیماری
• مراقبت از بیماران بستری و بدحال
• COVID-19 در کودکان
• COVID-19 در دوران بارداری
• عوارض و مشکلات پس از ابتلا
• واکسن‌ها و پیشگیری
• اطلاعات مربوط به گروه‌های خاص بیماران
• دستورالعمل‌ها و توصیه‌های انجمن‌های تخصصی

برای مثال، یکی از موضوعات UpToDate به پیشگیری از انتقال SARS-CoV-2 در محیط‌های مراقبت پزشکی و استفاده از اقدامات حفاظتی می‌پردازد. این مطالب نیز مانند سایر موضوعات با توجه به شواهد جدید به‌روزرسانی می‌شوند.

یکی از تفاوت‌های منابع پزشکی مبتنی بر شواهد با یک مقاله معمولی اینترنتی، فقط تعداد منابع نیست؛ نحوه بررسی و ترکیب شواهد نیز اهمیت دارد.

طبق توضیح Wolters Kluwer، نویسندگان و ویراستاران UpToDate برای تهیه و به‌روزرسانی موضوعات بالینی، مطالعات و منابع پزشکی را بررسی کرده و کیفیت و ارتباط بالینی شواهد را در نظر می‌گیرند. 

این فرایند منابعی مانند مجلات پزشکی، کارآزمایی‌های بالینی، راهنماهای انجمن‌های تخصصی و پایگاه‌هایی مانند MEDLINE و Cochrane Library را نیز دربرمی‌گیرد. 

برای مطالعه بیشتر در مورد نحوه جمع آوری محتوا در آپتودیت به مقاله uptodate چیست می توانید مراجعه کنید. 

در مورد COVID-19، سرعت انتشار اطلاعات اهمیت بیشتری پیدا کرد. در دوره همه‌گیری، تعداد مطالعات و اطلاعات پزشکی مرتبط با این بیماری با سرعت زیادی افزایش یافت و UpToDate نیز مجموعه‌ای از موضوعات و مسیرهای بالینی جدید ایجاد و به‌روزرسانی کرد.

نکته مهم این است که قرار نیست هر مطالعه جدید به‌تنهایی جایگزین توصیه قبلی شود. اطلاعات جدید باید در کنار شواهد قبلی بررسی شود تا نتیجه نهایی بر اساس مجموعه شواهد موجود شکل بگیرد.

 

یکی دیگر از بخش‌های قابل استفاده، مجموعه لینک‌های مربوط به راهنماهای انجمن‌های تخصصی و سازمان‌های مختلف است.

برای COVID-19، UpToDate موضوعاتی را برای دسترسی به راهنماهای مرتبط با تشخیص، پیشگیری، کنترل عفونت و مدیریت بیماری فهرست کرده است. این راهنماها ممکن است متعلق به سازمان‌های دولتی، نهادهای بهداشت عمومی یا انجمن‌های تخصصی کشورهای مختلف باشند.

این بخش یک نکته مهم دارد: راهنمای یک انجمن لزوماً با توصیه مطرح‌شده در متن UpToDate یکسان نیست. خود آپتودیت نیز این موضوع را در صفحات راهنماهای انجمن‌ها توضیح می‌دهد. 

بنابراین این لینک‌ها بیشتر برای دسترسی به منابع و دستورالعمل‌های اصلی هستند، نه اینکه همه آن‌ها را به‌عنوان توصیه یکسان در نظر بگیریم.

محتوای آپتودیت فقط برای پزشکان نوشته نشده است. بخش Patient Education مجموعه‌ای از مطالب آموزشی را برای بیماران ارائه می‌کند و موضوعات مربوط به COVID-19 نیز در این بخش قرار دارند.

برای نمونه، مطلب «COVID-19 overview» درباره ماهیت بیماری، علائم، عوامل خطر بیماری شدید، آزمایش، زمان مراجعه برای دریافت کمک پزشکی، درمان و پیشگیری توضیح می‌دهد.

 نسخه فعلی این مطلب توسط پزشکان و ویراستاران UpToDate تهیه شده و با انتشار شواهد جدید به‌روزرسانی می‌شود.

مطالب آموزشی بیماران در آپتودیت به دو سطح کلی تقسیم می‌شوند: The Basics که توضیحی کوتاه و ساده برای پاسخ به پرسش‌های اصلی بیمار است و Beyond the Basics که جزئیات بیشتری دارد و برای افرادی نوشته شده که با اصطلاحات پزشکی راحت‌تر هستند.

در بخش COVID-19 نیز موضوعاتی مانند بیماری در کودکان، واکسن، بارداری، تست‌های تشخیصی و Long COVID در فهرست مطالب آموزشی دیده می‌شود.

یکی از موضوعاتی که در دوران همه‌گیری COVID-19 بسیار مورد توجه قرار گرفت، اصطلاح Infodemic بود. یعنی حجم بسیار زیادی از اطلاعات درباره یک موضوع که در میان آن‌ها اطلاعات نادرست یا گمراه‌کننده نیز وجود دارد.

این مسئله در پزشکی اهمیت زیادی دارد، چون تغییر سریع شواهد می‌تواند باعث شود یک توصیه قدیمی با یافته‌های جدید متفاوت باشد. در نتیجه، اتکا به یک خبر، یک مطالعه یا یک پست شبکه اجتماعی برای تصمیم‌گیری پزشکی می‌تواند تصویر ناقصی از شواهد موجود ایجاد کند.

Wolters Kluwer نیز در بررسی تجربه خود، در دوران همه‌گیری، به همین مسئله اشاره کرده و توضیح داده است که یکی از چالش‌های اصلی، قرار دادن یافته‌های جدید در زمینه کل شواهد موجود بوده است؛ نه اینکه هر مطالعه جدید به‌تنهایی مبنای یک نتیجه‌گیری قرار گیرد.

این موضوع هنوز هم در استفاده از منابع پزشکی آنلاین اهمیت دارد. حتی در صفحه فعلی آموزش بیماران UpToDate نیز درباره اطلاعات پزشکی موجود در اینترنت و شبکه‌های اجتماعی هشدار داده شده و بر اهمیت استفاده از اطلاعات مبتنی بر شواهد تأکید شده است.

در مورد بیماری‌هایی که شواهد آن‌ها در طول زمان تغییر می‌کند، پیدا کردن یک منبع واحد که اطلاعات را دسته‌بندی کرده باشد می‌تواند زمان جست‌وجو را کمتر کند.

در آپتودیت، پزشک می‌تواند به‌جای جست‌وجوی جداگانه در مقالات مختلف، موضوع مورد نظر را مستقیماً در پایگاه جست‌وجو کند و به بخش‌هایی مانند تشخیص، درمان، پیشگیری، گروه‌های خاص بیماران و راهنماهای مرتبط برسد.

این ساختار در مورد COVID-19 اهمیت بیشتری داشت، زیرا در سال‌های ابتدایی همه‌گیری، تعداد مطالعات و توصیه‌های جدید با سرعت زیادی افزایش پیدا می‌کرد. 

آپتودیت در همان دوره نزدیک به ۱۰۰ موضوع و مسیر بالینی مرتبط با COVID-19 ایجاد کرد و طبق گزارش Wolters Kluwer، این مطالب از فوریه ۲۰۲۰ بیش از ۲۰۰۰ بار به‌روزرسانی شدند.

البته این اعداد مربوط به دوره همه‌گیری هستند و نباید به‌عنوان تعداد فعلی موضوعات COVID-19 در UpToDate در نظر گرفته شوند.

بله. موضوعات COVID-19 از بین نرفته‌اند و برخی از آن‌ها همچنان در UpToDate به‌روزرسانی می‌شوند. برای مثال، صفحه فعلی آموزش بیماران درباره COVID-19 در سال ۲۰۲۶ به‌روزرسانی شده و مرور منابع آن نیز تا سال ۲۰۲۶ ادامه داشته است.

البته همه موضوعات الزاماً با یک فاصله زمانی یکسان به‌روزرسانی نمی‌شوند. زمان آخرین به‌روزرسانی هر موضوع را باید در همان صفحه بررسی کرد.

این نکته برای استفاده از منابع پزشکی آنلاین مهم است؛ مخصوصاً درباره بیماری‌هایی مانند COVID-19 که اطلاعات مربوط به انواع ویروس، واکسیناسیون، درمان و مدیریت بیماران ممکن است با انتشار شواهد جدید تغییر کند.

محتوای COVID-19 در UpToDate مجموعه‌ای از یک مقاله یا یک راهنمای ساده نیست. این بخش موضوعات بالینی، اطلاعات مربوط به گروه‌های خاص بیماران، مطالب آموزشی برای بیماران و لینک به برخی راهنماهای تخصصی را دربر می‌گیرد.

مزیت اصلی چنین ساختاری این است که اطلاعات مرتبط با یک سوال بالینی در قالب موضوعات مشخص در دسترس قرار می‌گیرد و محتوای هر موضوع نیز می‌تواند با انتشار شواهد جدید بازبینی شود.

اگر به دنبال استفاده از امکانات UpToDate هستید، می‌توانید در کنار مطالب مربوط به COVID-19، بخش‌هایی مانند محاسبات پزشکی، اطلاعات دارویی، آموزش بیماران، گرافیک‌های پزشکی و سایر ابزارهای این پایگاه را نیز بررسی کنید.

برای آشنایی کامل‌تر با این قابلیت‌ها، مقاله امکانات uptodate می‌تواند نقطه شروع مناسبی باشد.